ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆ: 'ಭಾವ ತುಂಗೆಯಲಿ ತೇಲಿ'

ಪೀಠಿಕೆ:

ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಲಯಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಗೇಯ ಪ್ರಧಾನ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ನೇಹ ವಲಯದಲ್ಲಿ 'ಹಾಡುವ ಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಗುಣಾಜೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿ 'ಎದೆಯ ದನಿ'ಯ ನಂತರ ಹೊರತಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ಕವನ ಸಂಕಲನ 'ಭಾವ ತುಂಗೆಯಲಿ ತೇಲಿ'. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ , ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಹೊಸ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಕಾವ್ಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕವಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬದ್ಧತೆ ಈ ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳಿದ್ದು , ಕಿರಿದಾದ ಇರುವೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಡಲಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಸ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕವಿಯ ಕಾವ್ಯಧೋರಣೆಯು ಕೃತಕತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, 'ಪದ್ಯ ಹೃದ್ಯ' ಕವನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಸ್ವತಃ ಹೇಳುವಂತೆ—ಕಾವ್ಯವು ಉಕ್ಕಿನ ಕೋಟೆಯಾಗಬಾರದು, ಅದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆಯಾಗದೆ ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಯಂತೆ ಸರಳವಾಗಿ ಓದುಗನಿಗೆ ಮೊದಲ ಓದಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕು.  ಪುಸ್ತಕವು ಮಾತೃ ಹಾಗೂ ಪಿತೃ ವಂದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 'ಅಮ್ಮ / ಅಬ್ಬೆ' ಕವನದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಕಾಣುವ ದೇವರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ , 'ತಂದೆ' ಕವನದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ನೀಡಿ, ನೀತಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದ ತಂದೆಯು ದೂರವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಶೂನ್ಯ ಭಾವನೆ ಓದುಗರ ಎದೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ದೈವಭಕ್ತಿಯು ಈ ಕೃತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಗಣಪತಿ, ಶಾರದೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಭೇದ ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ.

ಗುಣಾಜೆಯವರ ಕಾವ್ಯದ ಜೀವಾಳವೇ ಪ್ರಕೃತಿ. ಸೂರ್ಯೋದಯ, ಇಳಿಸಂಜೆ, ಮೊದಲ ಮಳೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಸೊಬಗನ್ನು ಅವರು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಕಡಲು ಒಡಲು' ಮತ್ತು 'ಕಡಲು ವಿಸ್ಮಯ' ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲಿನ ಭವ್ಯತೆಯ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಮಿಕೆ ಕರಗಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಕವಿ 'ಬಾಳುವ ಹಕ್ಕು' ಕವನದಲ್ಲಿ 'ಕೆಂಪಿರುವೆ'ಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಬದುಕನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಆಧುನಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಅಳಿಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ, ಹಸಿರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ 'ಭೂಮಿ ಕಾದಿದೆ' ಹಾಗೂ 'ಮರ ವರ' ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕವಿ , ಕೃಷಿಕ ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಪ್ರೇರಕರೆಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಕರೋನಾದಂತಹ ಮಹಾ ಮಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕಿನ ನರಕವನ್ನು 'ನಗರ ನರಕ' ಹಾಗೂ 'ಬಾಳು ಬೆಳಗಲಿ' ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕವಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಾಧಕನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಹೆಣ್ಣು ಅಬಲೆಯಲ್ಲ' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ಕವಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು ಕಾಡುವುದು ಸಹಜ. 'ಕಳೆದ ಕಾಲ' ಕವನದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಆಟಗಳು, ಕಾಡುಹಣ್ಣು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೊಗಸನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಇಂದಿನ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಕಂದಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಆ ನಲಿವು ಇಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಕೊರಗುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಅಕ್ಷರ ಸಂತ ಹರೇಕಳ ಹಾಜಬ್ಬರ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ದೇಶ ಕಾಯುವ ವೀರ ಯೋಧರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

ಈ ಕೃತಿಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಅದರ ಪದಲಾಲಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಛಂದೋಬದ್ಧ ರಚನೆ. ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರಾಲಯದ ಗೇಯತೆ ಗುಣಾಜೆಯವರಿಗೆ ಸಹಜ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಡಬಹುದಾದ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿವೆ. ಭಾಷೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ಹವ್ಯಕ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೇಪನದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.